Mười câu hỏi đánh giá mức độ phát triển về cảm xúc và ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi

Ở lứa tuổi này, tình cảm đã bắt đầu phức tạp và phân hóa, từ quan hệ gắn bó mẹ – con, trẻ bắt đầu có nhu cầu giao lưu tình cảm nhiều hơn giữa mẹ – con ở trẻ trai và bố – con ở trẻ gái.

Trẻ đòi hỏi sự quan tâm chăm sóc một cách cụ thể và đa dạng hơn, vì vậy đã xuất hiện ở trẻ những biểu hiện về tình cảm rõ ràng cũng như những phản ứng chống đối dưới nhiều hình thức khác nhau. Điều này khiến cho trẻ dễ có những tổn thương sâu sắc nếu không nhận được sự cảm thông hay được đáp ứng từ phía cha mẹ.

Hoạt động và sở thích của trẻ 5 tuổi xoay quanh gia đình và nhà trường. Trẻ thích chơi với đồ chơi của mình ở nhà nhưng cũng biết chia sẻ đồ chơi với bạn bè ở trường.

Ngoài các buổi học thì một vài buổi học vẽ hay chơi thể thao mỗi tuần không phải là nhiều, nhưng đừng bắt trẻ tham gia quá nhiều hoạt động ngoại khóa trong giai đoạn này vì đây mới chỉ là những bước khởi động cho cả một hành trình dài sau khi trẻ đã vào lớp Một.

Trẻ 5 tuổi vẫn thích chơi qua trí tưởng tượng. Con gái thường thích chơi nấu nướng, chăm sóc búp bê, tái hiện cuộc sống ở gia đình và nhà trường trong khi chơi. Con trai bên cạnh việc chơi những trò chơi sắm vai làm siêu nhân hay hiệp sĩ, robot hay quái vật …cũng có thể chơi như vậy, nếu như không bị diễu cợt và chắc chắn là chúng ta không nên diễu cợt !

Ở lứa tuổi này trẻ dễ có sự sợ hãi các con vật, bóng tối và một số người chung quanh đã vô tình hay cố ý hù doạ trẻ. Điều này cũng một phần do tác động từ các câu chuyện kể và do sự phát triển trí tưởng tượng khá phong phú của trẻ.

Đây là lứa tuổi phát triển khá hoàn chỉnh về khả năng giao tiếp, trẻ có thể nói những câu đầy đủ, đôi khi phức tạp cũng như hiểu được những câu nói dài của người khác. Điều này là cơ sở cho trẻ tiếp nhận những kiến thức của lớp Một và các cấp học tiếp theo.

Mặc dù vậy, khi giao tiếp với trẻ, chúng ta vẫn không nên sử dụng lối nói với những ý nghĩa ẩn dụ, nước đôi theo kiểu, nói vậy mà không phải vậy ! vì có thể gây ra những hiểu lầm, hay khiến cho trẻ có những nhận thức tiêu cực về bản thân và sự hiểu biết sai lệch về người khác.

Có nhiều cha mẹ, khi trẻ phạm lỗi thay vì có những biện pháp kỷ luật rõ ràng, thậm chí có thể đánh đòn thì lại dùng hình thức mỉa mai những sai sót của trẻ: “Phải rồi, nhà mình giầu lắm nên cứ tha hồ mà đánh vỡ chén bát đi, vỡ cái này thì mua cái khác thôi ..!”.

Hình thức này, tuy không làm tổn thương đến thể xác hay gây cho con sự sợ hãi, thế nhưng nó giống như một chất acid có khả năng làm xói mòn những phản hồi của trẻ, vì trẻ sẽ không biết cư xử như thế nào cho đúng, nên dần dà khả năng bày tỏ về cảm xúc sẽ bị mai một. Trẻ có thể trở nên thờ ơ, vô cảm trước những biến chuyển hay tác động của môi trường xung quanh khi lớn lên.

Trong lứa tuổi này, trẻ có thể dễ dàng tiếp nhận một ngoại ngữ và cả những từ ngữ thô tục “không có trong từ điển”. Vì thế đây là một “đối tác” quan trọng cho các cơ sở dạy ngoại ngữ, và họ đã vận dụng nhiều kỹ xảo chiêu sinh khác nhau khiến cho nhiều bậc cha mẹ bị thu hút nên đã tìm cách thúc đẩy con đi học ngoại ngữ mà không quan tâm đến cá tính, sở thích hay năng lực thực sự của trẻ, có phù hợp với những kiến thức đó hay không. Điều này vô tình đã đặt một áp lực lên trên đứa trẻ, khiến cho một số trẻ chưa đến trường mà đã trở nên “ngán” chuyện đi học.

Bên cạnh đó, cũng không ít các bậc cha mẹ, do thói quen hay vô ý, thường xuyên “xả rác bằng miệng” bên cạnh trẻ, đã khiến cho không ít bé bị “nhiễm độc” vì những lời lẽ tệ hại đó, đến khi phát hiện ra thì đã trở thành một thói quen khó bỏ!

Vì thế trong lời ăn tiếng nói đối với trẻ, chúng ta cần phải thận trọng, một mặt quan tâm đến việc giúp cho trẻ phát triển được năng lực làm chủ ngôn ngữ, nhưng cũng cẩn thận để không “hút phải” những lời lẽ không được “sạch sẽ” cho lắm.

Mười câu hỏi đánh giá mức độ phát triển về cảm xúc và ngôn ngữ cho trẻ 4 - 5 tuổi

Câu hỏi đánh giá mức độ phát triển về cảm xúc và ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi

  1. Bé có thể gọi tên một số vật dụng thông thường xung quanh mình không?
  2. Bé có thể hiểu và trả lời một cách khá đầy đủ các câu hỏi đơn giản của người lớn?
  3. Bé có thể phát âm khá rõ các từ thông thường không?
  4. Bé có thể mô tả, nói ra một vài tình huống của người khác trong gia đình nếu có ai hỏi?
  5. Bé có thể ngồi nghe bố mẹ nói chuyện và cũng có thể tham gia vào một số câu chuyện có liên quan đến mình?
  6. Bé có thoải mái giao tiếp với bạn bè cùng độ tuổi và với những người thân trong nhà?
  7. Bé có thể nói ra một số mong muốn là sau này mình sẽ làm gì (cô giáo, bác sĩ, hay đi làm giống bố …) được không?
  8. Bé tỏ ra thích ứng tốt khi phải thay đổi một số cách sinh hoạt trong nhà (như đi chơi xa vài ngày – nghỉ hè …) hay dọn qua nhà mới?
  9. Bé có khả năng tự chơi một mình và cũng có thể tranh đua, hay tham gia chơi đùa với các bạn bè hay các trẻ khác?
  10. Bé có khả năng nghe các trẻ khác nói cho hết câu mà không ngắt lời?

Bạn đánh giá mức phát triển của bé trên thang điểm:

  • A: Tốt
  • B: Trung bình
  • C:Kém

Các em cần đạt từ 3 – 5 điểm A và từ 3 – 5 điểm B. Nếu trẻ có trên 5 câu chỉ đạt điểm C, thì cần phải có một sự kiểm tra kỹ hơn của các nhà chuyên môn về mức độ phát triển của trẻ về vận động và cảm xúc để có những hướng dẩn chăm sóc hay can thiệp kịp thời.


Nguồn: UNICEF